Verken je kerk
Op deze pagina zullen wij regelmatig een religieus object uit onze kerk belichten.
houten historisch paneel - Sint- Antonius van Padua - Sint-Pius X - onze steen - ons kruisbeeld - de sacristie - de caput anguli - het Mariabeeld - het Bomkapelletje - het brandglasraam - de kruisweg - de infostand - de doopvont - het tabernakel
)
Je merkt het op de foto, Sint-Pius X heeft in zijn bijna 50-jarig bestaan reeds een hele historie opgespaard en een hele rij pastoors zijn al “opgemerkt” voorbijgegaan. Weet je waar dit houten historisch paneel zich bevindt in de Sint-Pius X-kerk? Nee? Even aandacht geven tijdens je eerstkomend bezoek aan de kerk. Als je de sacristie wilt binnenstappen, rechts vastgemaakt op de natuurstenen wand, vind je het.
De volgende twee beelden vind je terug achteraan in de kerk, in de nissen, uitgehold in de natuurstenen bekleding.
)
Links (met je rug naar het altaar) tref je het beeld aan van Sint-Antonius van Padua. Nauwelijks 35 jaar oud, stierf deze wijze en vrome belijder en kerkleraar. Reeds bij leven werd hij door wonderen verheerlijkt. Hij trad toe tot de orde van Sint-Franciskus en vanuit zijn geboorteland Portugal, predikte hij in Zuid- Frankrijk en Noord-Italië. Hij stierf in het jaar 1231. Zijn kerkelijke feestdag valt op 13 juni.
)
Rechts (met je rug naar het altaar) het beeld van onze parochieheilige
Sint-Pius X. Daarover schrijven wij meer op zijn kerkelijke feestdag
tegelijk onze parochiale naamdag.
Beide beelden zijn in keramiek-hoogrelief van de firma A. Pauwels uit
Mariakerke-Gent. Ze werden geschonken in 1962 door de Heer Walter
Vannieuwenhuyse, toenmalig voorzitter van de parochieraad. De familie
Lecluyse-Cannie bezorgde een zilveren pyxis met meestermerk.
Bekijk bij jouw eerstvolgend kerkbezoek maar eens goed die beelden. Een
voorbeeld van sobere, verzorgde kerkopluistering.
Onze steen
)
Je wandelt er als kerkbezoeker elk weekend omheen en je slaat er gewoon
geen acht meer op. Dingen wennen zo vlug in het leven. Nochtans, hij staat
er stevig geplant, maar wat verschoten tussen dor groen, “onze
gedenksteen”, buiten rechts voor de kerk. Hij is een stuk het doopceel van
onze parochie Sint-Pius X. Met deze foto en bijgaande tekst willen wij
“ons doopceel lichten” (zoals een Vlaamse uitdrukking het zo plastisch
zegt) “zijn identiteit beklemtonen”, zou men in hedendaags post-modernistisch
Nederlands zeggen. Lees het eens rustig door en als je
de kerk binnen stapt volgend weekend, vergeet niet onze steen eens te
bekijken. Onze parochiale identiteitskaart. Moet je dus altijd bijhebben!
Let nu eens niet op de twee kleine taalfouten die je er in aantreft.
Kerkelijk missen is ook menselijk en misschien lees je er wel overheen,
alhoewel dat voor die ene vergissing wel echt moeilijk is.
DEZE KERK TOEGEWIJD AAN HEILIGE PIUS X WERD OP ZATERDAG 5 SEPTEMBER 1959
PLECHTIG GECONSECREERD DOOR ZIJNE EXCELLENTIE MONSEIGNEUR E.J. DE SMEDT
BISSHOP VAN BRUGGE IN AANWEZIGHEID VAN Z.E.H. KAN. J. VERHEECKE DEKEN VAN
KORTRIJK VAN HET STADSBESTUUR VAN KORTRIJK VOORGEZETEN DOOR DE HEER I.
LAMBRECHT BURGEMEESTER EN HET GEMEENTEBESTUUR VAN KUURNE VOORGEZETEN DOOR
DE HEER J. VEREECKE BURGEMEESTER VAN Z.E.H. J. MATTHYS BOUWPASTOOR VAN
Z.E.H. L. VAN DORPE PASTOOR DER PAROCHIE EN VAN TALRIJKE OVERHEIDSPERSONEN
ONTWERPER: J. BAERT ARCHITEST
AANNEMER: L. DUYCK
Ons Kruisbeeld
)
Toch een van de parels van onze kerk. Het kruisbeeld in keramiek. Het
domineert het hele hoogaltaar en zeg maar de gehele kerk. Door zijn serene
soberheid –ondanks de kleurrijkheid van de keramiek- en zijn sacrale
harmonie vormt het, de gestroomlijnde ooglens van de kerk.
Het kruisbeeld stelt de Christusfiguur volledig centraal en geeft een
religieus-artistieke dimensie aan het steeds terugkerend Eucharistisch
gebeuren. Zelfs als je even de ogen sluit, blijft dit kruisbeeld visueel
aanwezig in je gebed of bezinnend luisteren. Het beeld straalt tegelijk
lijden en blijheid uit, straalt Verrijzenis uit, als symbool van waarheid
en eeuwig leven, negatie van doods isolement.
Dit kruis in keramiek werd uitgewerkt door de firma Amphora uit
Sint-Andries Brugge. Het werd aan de kerk geschonken door de Heer
Baldewijn Steverlynck (1893-1976) die bij de stichting van onze parochie,
lid was van de kerkraad. Een geschenk dat blijvend onze kerk verblijdt en
tekent.
De sacristie
)
De sacristie had voor mij vroeger altijd iets “geheimzinnigs”. De
priesters trokken er in statige zwarte soutane binnen. Deur vlug open en
toe. En traden er enkele tijd later in plechtige kazuifels terug buiten.
Ook de kerkbaljuw van Sint-Elooi (wij zijn vlak na de tweede wereldoorlog)
had daar zijn kazerne. Wat waren wij bang van die man, die gedurende de
hele viering, streng (zeg maar nors) de kerk rond marcheerde, spiedend
naar verdoken babbelaars, naar oneerbiedig geeuwers of zelfs… halfslapende
parochianen.
Wat waren wij jaloers op de misdienaars, van onze leeftijd (zeg nu maar
acolieten) die dit “heilige der heiligen” binnen mochten en daar later op
de schoolspeelplaats allerlei fluisterende geheimpjes over vertelden.
Doordrenkt van wierook en wijn.
Gelukkig is dit alles (na Vaticanum II?) opengeworpen. Onze sacristie is
een open boek geworden, bekijk maar even de foto. En wat meer is: de
sacristie is een open ontmoetingsplaats geworden, waar voor en na de mis
een gezellige communicatieve sfeer heerst. Iets van de opgewondenheid van
een theaterkleedkamer heerst daar. Maar nog meer. Het is ook een plaats
geworden van “kleine ontmoeting” en “kleine informatie”. Hoeveel keren
wordt nu – vanaf de kansel – gezegd: “Je kan dit mededelen of vragen of
afhalen bij priester Geert of priester Noël of priester Chris of bij Ann,
de kosteres, in de sacristie”. Niets geheimzinnig meer die sacristieën van
vandaag. Integendeel, plaatsen waar de voorbereiding en de nawerking van
de Blijde Boodschap een sfeer van gebonden geborgenheid uitademen. Stap er
zelf ook maar eens binnen (niet allen tegelijk liefst) om er een goeie dag
te wensen aan allen die de viering hebben voorgegaan of er aan hebben
meegewerkt.
De caput anguli
)
Je hebt er zovele malen naar toe gekeken. De caput anguli. In keurig
nederlands vertaald: de hoeksteen. Onze caput anguli tref je aan bij het
buitengaan van de sacristie links. In de muur van de linker koortrap. Het
is na de altaarsteen, de belangrijkste steen van onze Kerk. Heel sober in
arduin ingemetseld in de koortrap. Het Christusteken, de letters caput
anguli en het jaartal 1958 langs de voorkant. Op de zijkant een eenvoudig
maar sprekend kruis. (zie foto)
Deze hoeksteen herinnert aan de eerste steenlegging bij de bouw van de
Sint-Pius X-kerk. Op 29 november 1958. Ik kan toch niet nalaten even het
officieel document van deze plechtigheid te citeren. We zullen er bij de
officiële viering van 50 jaar Sint-Pius X, zeker nog over horen.
)
“Op 29 november van het jaar des Heren duizend achtenvijftig(sic) (lees
best maar duizend negenhonderd achtenvijftig, de archivaris heeft zich in
het officiële document vergist – feestwijn?) om drie uur in de namiddag
op het feest van de Heilige Sáturninus, onder het pontificaat van Zijne
Heiligheid Johannes XXIII en in het achtste jaar dat Boudewijn koning van
de Belgen was, heeft zijne Hoogwaardige Excellentie Emilius-Josephus De
Smedt, bisschop van Brugge, in de aanwezigheid van de Eerwaarde Heren
Joseph Matthijs, pastoor van de Sint-Elooisparochie en Gerard Vanpoucke,
kapelaan van de nieuwe wijk, de eerste steen gewijd en gelegd van de
kapelanij van Sint-Pius X, die in het jaar negentienhonderd zesenvijftig
juridisch opgericht werd op het grondgebied van de Sint-Elooisparochie…”
De tekst van de officiële oorkonde loopt nog een heel stukje ambtelijk
kabbelend door, maar dat reserveren wij jullie voor later. Het mag ook
niet van het goede te veel worden.
Het Mariabeeld
)
Het Mariabeeld, rechts op het hoogaltaar, domineert, imponeert duidelijk het kerkbeeld. Als je je ogen sluit en de kerk op jouw oogscherm poogt te projecteren, komt het Mariabeeld duidelijk prominent naar voor. Wij kunnen er als kerkgemeenschap trots op zijn. Dit beeld stelt “de tronende Madonna met het Kind” voor. Het werd gebeeldhouwd door kunstenaar Maurits Wittouck uit Lovendegem. Het beeld is vervaardigd uit simili-witsteen en heeft een hoogte van 2,75 meter. Het beeld werd aan de parochie geschonken door de Heer Achille-Remy Kerkhof, eerste voorzitter van de Kerkraad van de Sint-Pius X-parochie. De Heer Kerkhof was voorzitter van de Kerkraad van 1960 tot 1967, het jaar waarin hij overleed. Dankbaarheid past zeker tegenover de milde schenker van dit Mariabeeld. Het is één van de harten van onze parochie.
Het Bomkapelletje
)
Voor mij… een groot stuk nostalgie. De meidagen in de laatste
oorlogsjaren. Elke avond de rozenkrans en de litanie voor de Heilige Maagd
Maria. Het hele gebuurte was er… en wij mochten “opblijven” tot na het
gebed aan het kapelletje. Als kleine knapen keken wij vol ontzag en vooral
vol vrees op naar de aan het plafond hangende bom. Wij begrepen er niet zo
veel van. Alleen dat wij baden voor de vrede en dat bommen bedreigend
ervoor waren. Meer dan zestig jaar later wandel of fiets ik er nooit
voorbij zonder een vreemd heimwee-gevoel diep in mij. De litanie of
althans brokstukken ervan ken ik nog uit het hoofd… of die avonden indruk
hebben gemaakt.
Twee weken geleden hoorde ik in de Kerk dat de kinderen van de
Kinderwoorddienst in de meimaand even gaan bidden op zondag naar de
bomkapel. Ik was (ben) er blij mee… Misschien vinden zij ook daarin iets
terug van DIE VREDE, die de wereld nog altijd zo nodig heeft.
Bidden en hopen maar, want wie niet wordt als een van deze kleinen……
Als geschiedenisfanaat kon ik niet nalaten de tekst die in het gedenkboek
van 25 jaar Sint-Pius X van R. De Paepe staat over de bomkapel, hier even
weer te geven.
Tot stichting van het geloof en… de geschiedenis:
“Op de hoek van de St.-Elooisdreef en de Parkietenlaan staat een kapel
toegewijd aan O.L.Vrouw die algemeen bekend is als “bomkapel”, daar er
binnen aan de zoldering een reproductie hangt van een zware bom. De tekst
op een grote koperen plaat aangebracht in de kapel verklaart oorsprong en
betekenis van de kapel:
‘Zaterdag 11 mei 1940 bij een Duitse vliegeraanval, viel een zware bom
rechtover de voordeur op het ‘Rootershof’, doch ontplofte niet. Gans de
familie Baldewijn Steverlynck waaronder 7 kinderen bleef aldus gespaard.
Als dankbetuiging werd deze kapel gebouwd en op 1 mei 1943 ingezegend.
De familie Baldewijn Steverlynck-Rodenbach-Van Dycke bedankt tevens
Onze-Lieve-Vrouw om herhaalde wonderbare bescherming op het einde van de
oorlog.
18 maart 1944. Honderden brandbommen vallen rond het Albertpark zonder het
Rootershof te raken.
18 april 1944. Autocamionet met drie familieleden werd vanuit een
geallieerde vliegmachine bij Sint-Eloois-Vijve tweemaal gemitrailleerd.
Het voertuig werd beschadigd, doch niemand getroffen.
21 juli 1944. De stad Kortrijk wordt door een geallieerd luchtbombardement
zwaar geteisterd. Benevens andere bommen valt er op de koer van de
Groeninghe Ververij een zware tijdbom, die de stoomketels en aanpalende
woningen bedreigt. Zij kon verwijderd worden en ontplofte twee dagen later
in de vaart rond middernacht en zonder ongelukken noch veel schade te
berokkenen.
1-3 september 1944. Bevrijding van de stad Kortrijk door het Engelse leger
zonder merkelijke schade.”
Totdaar een stukje geschiedenis en een stukje geloof in mekaar
verstrengeld.
Het brandglasraam
)
Achteraan de kerk, als prachtige achtergrond van het oksaal… ons kerkbrandglasraam. Prachtig in zijn symboliek en zijn kleurenuitstraling. De fierheid van onze kerk. Dit brandglasraam werd aan de kerk geschonken door de verzekeringsmaatschappij “Noordstarfonds” uit Gent. Het herinnert aan het instellen van de “veelvuldige” communie door Paus Pius X. Over het opzet en de uitvoering ervan schrijft A. Smeets in: “De Kerkbouw in West-Vlaanderen inds 1945” het volgende:
)
“Het glas-in-betonraam van Jan Patoor (een oud-parochiaan) van de Pius X-kerk dateert van 1959. Zijn oorspronkelijke bedoeling was een niet-figuratief raam, zeer suggestief en atmosfeervol, dat toeliet de zigzaglijnen van het geprefabriceerde geraamte uit te schakelen, door de verlenging dezer lijnen in het glas zelf, aldus zou een volledig geïntegreerde glas-in-beton-compositie in het gevelveld mogelijk geweest zijn. De verplichting een figuratief gegeven uit te beelden heeft de kunstenaar niet toegelaten zijn opzet volledig uit te werken; toch bleef het geheel sober, streng en overzichtelijk.”
De kruisweg
)
Je loopt of kijkt of tuurt er zoveel naar, zonder er nog echt acht op te
slaan. De kruisweguitbeelding in onze Kerk. Ze loont nochtans de
liturgische moeite. Misschien is het omdat de kruisweg alleen in de
Vastenperiode en meer speciaal op Goede Vrijdag echt “religieus” wordt
beleefd, dat hij de rest van het kerkelijk jaar wat in de vergeethoek
raakt.
Onze kruisweguitbeelding is een ontwerp en een uitvoering van de
Italiaans-Amerikaanse kunstenaar Angelo Gherardi. Gherardi noemt zichzelf
een “Liturgiaal Artist/Designer".
)
Gherardi studeerde aan de designschool van La Specia en aan de kunstschool
van Firenze. Wanneer zijn familie uitweek naar de Verenigde Staten
beëindigde hij zijn studies aan het kunstinstituut van Chicago.
De werken van Gherardi werden meermaals bekroond en hij ontving een “award
for excellence in Design Work in the United States”.
Werken van Gherardi zijn terug te vinden in de kathedralen van Little
Rock, Arkansas en Nashville.
)
Gherardi is dus niet de eerste de beste. Onze
Sint-Pius X-kerk mag terecht fier zijn op zijn kruisweg. Misschien is het
ogenblik gekomen om bij een bezoek aan onze kerk, de kruisweg met andere
ogen te bekijken.
Niemand is sant in eigen land, zegt een oud Vlaams gezegde en gewenning
treedt vlug in. Wij moeten niet altijd het mooie elders gaan zoeken, het
gras is niet altijd groener aan de andere kant van de heuvel. Let er maar
eens op bij een volgend kerkbezoek en bij de aanschouwing van onze
kruisweg.
Infostand
)
Let je er nog wel eens op… Onze informatiestand achteraan in de Kerk. Het zou
een goede gewoonte moeten worden, elke week bij het in- of uitgaan van de Kerk
even een blik op onze info te werpen. Denk niet te vlug, dat is niet voor mij,
ik volg trouw de zondagmissen en dat is al heel wat. Vergeet echter niet dat de
Kerkwerking zoveel verschillende uitzichten heeft. De Kerk wil een heel
mensenleven ontspannen en daarvoor wordt hard gewerkt door vele mensen.
Religieuze, sociale, culturele gewoon ontmoetende activiteiten, het maakt
allemaal deel uit van dit kerkzijn. En zovele mensen zetten zich daar voor in.
De organisatie, de programmatie en de betekenis van al die “inspanningen” binnen
onze parochie, federatie, dekenij of bisdom, vinden jullie terug in de
infostand. Alleen al “het weten” van wat er al gaande is, is interessant om een
panoramisch overzicht te krijgen van onze kerkwerking.Laat dus zeker niet na
volgende zaterdag of zondag “een blikje” te werpen op… Het zal jullie
kerkinzicht verruimen en verblijden en jullie appreciëren er het werk van mensen
mee.
De doopvont
)
De doopvont heeft sinds enkele tijd een nieuwe plaats gekregen. Vanuit de doopkapel werd zij centraal in het kerkgebouw geplaatst. Duidelijk zichtbaar, symbolisch als “entree” in de kerk, precies zoals het Heilig Doopsel de sacramentele entree is in de Katholieke Kerk. Prachtig koperslagwerk, herfstgetint en elegant rondkuipig gevormd, getooid met de kristelijke symbolen. Een waardevol, liturgisch symbool van een van de grondwaarden van het katholieke geloof: het Doopsel.
Het tabernakel
)
Vooraan op het hoofdaltaar links vanuit het perspectief van de
gelovige domineert het tabernakel het verhoogaltaar.
Door zijn goudglanzende uitstraling valt het tabernakel voortdurend in het
blikveld van de kerkganger en dat is precies de bedoeling. Het Heilig
Sacrament als middelpunt van het eeuwige Misgebeuren. Daarin ligt precies
het kernpunt van ons gelovig zijn.
Jammer genoeg kennen wij niet de kunstambachtslui die deze beide
ornamenten hebben ontworpen of vervaardigd. Wat wij wel weten uit de
archieven is, dat de firma Halsberghe de opdracht kreeg om alles wat
ijzer- en smeedwerk betreft, in de kerk aan te brengen. Navraag bij hen
bracht ons niet veel verder, in die zin, dat zij het meer kunstzinnige
smeedwerk overmaakten aan gespecialiseerde kunstambachtslui. De namen
bleken niet meer terug te vinden. Wel is er sprake in de rekeningarchieven
van een kunstsmid uit de Elisabethlaan in Kortrijk. Ook dit adres was niet
meer terug te vinden. Misschien kan iemand ons op het juiste
spoor brengen. Want graag hadden wij in het boek over onze parochie dat
priester Chris Depaepe aan het schrijven is, ook daar de juiste gegevens
over gehad. Jullie kunnen dus steeds interessante sporen overmaken aan
Chris Depaepe, Van Maerlantstraat 14, Tel. 056/35 35 25, chris.depaepe@kuleuven-kortrijk.be