Mijmeringen van een kerkganger

Zondag 9 maart 2008. Een zondagsviering in volle vasten in de Sint-Pius X-kerk. Gewoon, door de liturgische zondagen van het jaar heen. Een vast ritueel voor een doorsnee-christen (“kan dit wel bestaan een doorsnee-christen?” nu ik dit woord neerschrijf valt die gedachte als een steen op mijn hoofd). Je hebt er niet alle zondagen evenveel lust toe. Het is immers altijd zo “drukkig” tegenwoordig. Er zijn de kinderen, de kleinkinderen, de familieplichten, de vele dingen die zijn blijven liggen om die even op zondag te doen, de nooit uitgevoerde neiging om eens heel lang te slapen. Kortom, de zovele evenementen van het zondagse leven die je in beslag nemen en dan is er nog… de Heilige Mis. “En heb je daar altijd wel iets aan?” vragen de mensen zich af.
Jawel. Op zondag 9 maart overviel die Mis mij. Totaal. Onverhoeds. Onvoorwaardelijk. Ik kan niet echt zeggen waarom of hoe? Het leek een samenvloeiing van onbenoembare dingen. “Genade”? vraag je! Ik weet het niet. Toch even pogen dit gebeuren op een kris-kras lijntje te plaatsen.

Samen zijn met gelijken

Het komt nu en dan wel bij mij op. Bij het samen naar de H. Mis gaan.
Dat verliefd gevoel van met je partner het geloof te kunnen delen. Verenigd zijn óók daarin. En tegelijk de pijn meevoelen met dezen die dit samenzijn en samendelen niet kunnen of niet meer kunnen delen. Een pijnscheut in die zondagse geloofsbelevenis. Zoeken naar de plaats van de pijn, het lijden, het afscheid nemen, in het leven en de geloofsbelevenis van een christen. Een stukje meditatie daarover gedurende de Heilige Mis na de Consecratie, bij de gedachtenis van de overledenen. Het gelovig Memento, voor alles wat voorbij is. En dan… dit samenzijn met gelijken, die met veel vallen en opstaan hun ogen willen richten naar Christus. Samen die gave en opgave kunnen uitdrukken. Wekelijks. Misschien niet altijd even doorvoeld. Soms oppervlakkig en doorkruist met zovele “kleine” gedachten. Maar soms hevig aanwezig. Bij mij vooral bij het samen bidden van het Credo. In welke nieuwe of oude vorm ook. Samen de kernen van ons geloof kunnen debiteren. Soms overvalt mij daarbij een (misplaatst?) gevoel van fierheid te mogen, te kunnen behoren tot die “universele” Kerk. Fierheid die meestal onmiddellijk wordt gecounterd door een gevoel van nederigheid. Want dat geloof ik echt, dat die grote Kerk, met alles erop en eraan, op de eerste plaats er moet zijn voorde kleinen, de zwakken, de verdrietigen, de nederigen en dat hoorde ik… in het Evangelie van die zondag.

Wenen en huiveren

Half verstrooid luisterde ik naar het Evangelie van die zondag. De opwekking van Lazarus uit de doden. Een lang verhaal, waarbij mijn aandacht regelmatig wegebde, tot ik plots de zinsneden hoorde: “Jezus weende”… “Jezus huiverde”. Zo verscholen midden die lange tekst. Het knuppelde mij bijna neer. Nog nooit – en nu precies op zo een gewone zondag – had ik de menselijkheid van Jezus zo scherp ervaren. Dat Jezus kon wenen en huiveren… Zo was het ons nooit echt geleerd in die jonge jeugdjaren, in onze Gewijde geschiedenis. Alleen in het Passieverhaal werd Jezus “lijdend” en klein vertoont. Maar dan was hij voor ons vooral “een held” die het opnam tegen de kwaden.
Maar zo, een God die weent en huivert van onbehagen en angst. Als een mens. Het was een constatatie, een gevoel, een bewogenheid die mij diep door elkaar schudde en die mij …verzoende met heel wat dingen, die in die menselijke Kerk van ons gebeuren. Een gedachte daarbij: “Moet onze Kerk niet wat meer wenen en huiveren?”. Komen wij dan niet dichter bij die Christus op het Kruis, die onze Sint-Pius-kerk, zo pakkend, vlak boven het altaar domineert.

Mis is Vorming

Ook onze vormelingen waren er. Enthousiast begeleid door de catecheten. Het collectieve priesterschap-idee, wint langzaam veld. Wij zijn er allen om die Kerk – elk op onze manier – te helpen dragen. Ook in moeilijke tijden.
Het was zalvingtijd voor de vormelingen. Een doordringende afdruk, weergegeven in een “lange” “soms ingewikkelde” maar plots openbrekende eerste lezing over de zalving van David door Samuel “Zalf hem, want hij is het”. Diaken Curd hield geen klassieke homilie daarover. Wel, een gesprek over zalven en zalving en de christelijke betekenis ervan… Even citeren:
‘In de catechese zijn we volop bezig met het voorbereiden van ons vormsel. Vandaag leerden we hoe doordringend de afdruk van olie is. Olie wordt voor veel dingen gebruikt: om scharnieren te smeren, om de motor van onze auto te beschermen, om spieren en huis te verzorgen.
Ook in de bijbel spreekt men vaak over het gebruik van olie. Wanneer mensen gezalfd worden, krijgen ze een diepe band met God. Het zalven met Chrisma is een teken van Gods liefde en trouw. Het is een onuitwisbaar spoor van Zijn Geest in ons leven; de Heilige Geest die ons wijsheid, kracht en liefde schenkt. Binnenkort zullen ook wij gezalfd worden in de viering van ons vormsel. Het is een teken dat God voor ons kiest. We gebruikten olie om een hart af te drukken op het rode T-shirt. Het is ons antwoord op Gods uitnodiging om samen op weg te gaan, het is ons teken van dankbaarheid voor Zijn onvoorwaardelijke liefde!’
De Vormelingen brachten zelf heel wat “zalvingideeën” aan. En toen dacht ik… Precies, dit is christelijke vorming, catechese, zowel voor kinderen en jongeren als voor ouderen. Dat is de betekenis van die soms uitgesponnen woorddienst: ons geloof achtergrond geven, “fond er tegen aan leggen”, vorm geven. Ik had er echt iets aan, aan die “zalvende” uitleg. Jammer toch, dat je op je 68ste moet ontdekken, dat je nog nooit had nagedacht over zalving en de symbolische betekenis er van. Jammer misschien maar verrijkend. Vooral het besef dat een figuur als Christus dat geloof tot in de lengte van onze dagen in ons hart kan blijven doen opbloeien. Weer een ontdekking op die zich ietwat “saai-aankondigende” zondag. Dank zij onze Vormelingen. Of een getuigenis van de noodzakelijk generatiebinding binnen onze Kerk.

Symbolen

De symboliek van de zalving bracht mij naar de symboliek van onze Sint-Pius X-kerk in deze Paastijd. Het stenen Paaskruis omfloerst met paarse doek. Het staat er waarschijnlijk al de hele Vastentijd. Maar het pakte mij nu bij de keel. Sober grijssteen. Ietwat verscholen, links op het altaar, verraste het mij. Dat kruis dat wij zo vele malen achteloos voorbijgaan, achteloos zien gebruiken of zelf gebruiken. “Een kruis slaan” zeggen wij. Een slechte werkwoordkeuze. Deze keer echter sloeg het mij. Uiteindelijk waren wij daar voor wat op dat Kruis is gebeurd. Ik ontdekte het opnieuw en wat een gevoel krijg je daarbij! Misschien is het ondergaan van dit gevoel “dit huiveren” een vorm van gebed. Wanneer woorden cliché-en koffiemolenachtig klinken.

Dingen die niet overgaan

Zoveel “doormaakte” ik in die H. Mis van 9 maart. Doorweven ook met heel wereldse, profane afleidingsmaneuvers, als daar zijn, zitten en rechtstaan, eurocent(jes) bovenhalen en in de mandjes deponeren, afgeleid worden door micro-geruis of levendige vormelingen,… en zovele dingen meer, die jullie wel allen kennen. Maar ook dat komt erbij. Niets menselijks is een gelovige, een christen vreemd. En straks in de namiddag op het voetbal zullen al die dingen doorvoelde en beleefde, oppervlakkige en doordeweekse dingen zich in mijn binnenste gaan ordenen en vervagen. Ik zal weer een stukje gewoon worden… Alhoewel – er zijn van die dingen die niet echt overgaan… die blijven beklijven. Ik hoop – precies zoals op die 9de maart, er nu en dan eens een heel klein, fijn pakketje van te krijgen. Mini-genade, misschien!

Oecumenische tocht

Blij dat ik was in de naberichten, vlak voor de zegen van priester Geert, te horen dat wij op goede vrijdag 21 maart om 18u30 in oecumenische optocht vanuit de Orthodoxe kerk (vroeger Sint-Lutgardiskerk, Loodwitstraat) naar de Sint-Pius X-kerk komen. Daar wordt een oecumenische gebedswake gehouden met het indrukwekkende koor Altra Voce.
Kijk, daar droom ik nu al van als kind. Dit oecumenische, vooraleer het zo werd benoemd. Met zijn allen onze ogen kunnen richten op Christus. Uit welke achtergrond wij ook komen. Jeugdmijmeringen die warme werkelijkheid worden. Wat een zondagsmis allemaal kan bieden!